Alexander De Croo speelt (bluf)poker en schaak!

Met argusogen hebben we de laatste weken de politieke evoluties gevolgd. Uit sommige hoeken hoorde je reacties zoals “De Croo houdt tenminste zijn woord” en bij anderen “Liberalen storten België in institutionele crisis”, maar de vraag blijft -waarom hebben deze feiten plaatsgevonden - en wat is de motivatie erachter?

Ik zal proberen mij te verplaatsen in de geest van Alexander De Croo, en de overige liberalen, en te kijken waarom zij deze gedurfde strategie hanteren.

Even de feiten, de institutionele onderhandelingen over BHV en een nieuwe Staatshervorming in het algemeen slepen al jaren aan, de climax hiervan was de eindeloze regeringsonderhandeling welke Leterme I inluidde. De liberalen beslisten toch in de regering mee te stappen en haar verantwoordelijkheid tot regeren op te nemen.

In 2009 bij de Vlaamse verkiezingen, nadat het kartel CD&V-NVA reeds uit elkaar gevallen was, leek het grootste leed voor de liberale familie nog niet voorbij. De partij kreeg weer klappen en Open VLD werd de vierde partij van Vlaanderen. Het lot van het befaamde triumviraat De Gucht, Dewael, Verhofstadt leek eindelijk beslecht.

Met voorzittersverkiezingen in aantocht, en een desastreuze verkiezingsuitslag in het achterhoofd, was de tijd rijp om een nieuwe frisse wind door de partij te laten gaan. Alexander De Croo wierp zich op tot grote overwinnaar, met achter hem de politieke overlever Vincent Van Quickenborne. Deze uit VU-ID afstammende politicus aasde al lange tijd op het vertrek van het triumviraat en was er dan ook als de kippen bij om zijn eieren in de juiste mand te gaan leggen.

Maar waar hamerde De Croo veelal op tijdens zijn campagne, het verlies van geloofwaardigheid van de Open VLD! De Croo had een missie, gewapend met geen politieke ervaring en nihil dossierkennis zou hij de partij en de politiek in het algemeen weer bij de mensen brengen, de Open VLD weer bij het liberalisme en de geloofwaardigheid terug bij zijn politici.

Nu was het enkel wachten op de eerste mogelijkheid om de partij te herpositioneren. De Croo rook het buitenkansje welke de institutionele onderhandelingen van de Dehaene boden. Nu gaan we de mentale redenering van De Croo even volgen:

Scenario A:

Dehaene slaagt in zijn opzet, de CD&V loopt met de pluimen omdat er na al het gebakkelei toch een oplossing uit de bus is gekomen. België is gered en de CD&V gaat rustige verkiezingen tegemoet. Dit is het rampscenario voor De Croo! Indien de VLD mee dit akkoord ondertekend lijkt het alsof ze gewoon toeschouwer waren aangezien Dehaene hier het hoogste woord voerde. Hij zou geen enkele stem winnen met een discours over “wij hebben onze verantwoorlijkheid genomen en een oplossing ondertekend”. De herpositionering van de VLD mislukt in dit scenario.

Scenario B:

De onderhandeling mislukken, de boel springt af en men probeert het dossier verder uit te stellen. Zowel de CD&V als de VLD verliezen hier hun gezicht. Zij hebben immers de vis verdronken, de Vlamingen opnieuw verraden en de verkiezingen voor 2010 zien er schabouwelijk uit.

Scenario C:

De Croo stelt een paar hallucinante deadlines op welke hij weet die nooit zullen gehaald worden. Hij probeert zijn coalitiepartners zo min mogelijk de ernst van zijn zaak te laten inzien zodat niemand zijn strategische beweging verwacht. Zijn daad zou immers veel minder wind maken indien een andere regeringspartij hem voor is.

Dus wat gebeurt er; De Croo trekt de stekker uit te de regering, hangt een discours op over “deadlines zijn deadlines”, gefundeerd op zijn vitale ervaring uit de privésector, en probeert zo de communautaire reputatie en geloofwaardigheid van zijn partij te herstellen. Hij is immers een man van zijn woord, de redder van de Vlamingen (ik herinner me levendig de Flamigante redevoeringen van zijn vader), een serieus politicus die zegt wat hij doet en doet wat hij zegt (kleine Dedecker flashback) en scoort zo electoraal goud. De onderhandeling zijn mislukt, de geloofwaardigheid in zijn partij herstelt, en vooral Open VLD treft geen schuld. Zij hebben immers hun woord gehouden over een deadline en de hete communautaire en electorale kolen zijn voor de CD&V.

Dit is echter schaken met een hoge risicofactor. De kans is immers bestaande dat de niet communautair gezinde liberale kiezer dit als economisch onverantwoord beschouwd. De andere regeringspartijen beladen de VLD met alle zonden van Israël en de Open VLD en De Croo zouden beginnen lijken op een stelletje onverantwoorde, onbezonnen, onervaren jongerenpolitici.

De Croo had hier duidelijk over nagedacht en beweegde daarom, reeds enkele uren na zijn verklaring zijn volgende schaakpion. Hij liet de deur open voor verdere onderhandelingen indien er een teken van vertrouwen naar hem toe gesteld werd. De directe agendering van BHV op de parlementaire agenda werd door zijn eigen partij (zeer leep) verplaatst en dit bood dus de ruimte tot donderdag om verder te onderhandelen.

Gevolg is dat de zonet beschreven scenario’s veranderen. Indien er een akkoord uit de bus valt zal de eer nu aan De Croo toekomen die druk op te ketel gezet heeft en de Walen op de knieën heeft gekregen. Indien er geen oplossing uit de bus komt, valt de regering nog steeds en heeft De Croo nog altijd zijn zogenaamde “woord” gehouden.

De Open VLD is dus niet onverantwoord want ze onderhandelt verder, maar ze is wel een partij van haar woord omdat ze besliste niet meer te onderhandelen. Lijkt u dit ook een beetje paradoxaal? Dit is het hoge spel dat De Croo speelt, ik denk dat hij in het echte leven graag een spelletje poker speelt.

Het spijtige van de zaak is dat dit alles echter is ingegeven door electorale redenen en dat indien zijn plan niet werkt, en de regering toch valt, het land inderdaad in een onverantwoorde regimecrisis belandt. Een herverkiezing lost immers niets op. De oppositiepartijen zijn communautair nog radicaler dan de regeringspartijen en het dossier BHV blijft op de agenda liggen. Een herverkiezing maakt zelfs dat het dossier weer parlementair van nul herbegint en alle vertragingsmanoeuvres kunnen ingeroepen worden. Zelfs indien na herverkiezingen Open VLD het communautaire hoogste woord zou voeren, zou het opvallend zijn indien dit het standpunt van de franstaligen zou veranderen. De Croo is daarenboven niet voorzien van veel juridische en politieke ervaring om creatieve institutionele oplossingen uit zijn hoed te kunnen toveren. De VLD is akelig stil wanneer het over oplossingen voor BHV gaat.

Maar poker speel je met de kaarten die je hebt, en De Croo is net ALL IN gegaan met een modale speelhand. De vraag is of de Franstalige gemeenschap hem zal “callen”.
De burger heeft echter al lang niet meer zijn schaakspel doorzien.